«Πόλη - Κράτος»

Αγαπημένοι Σαρωνικιώτισσες, Σαρωνικιώτες & λοιποί αναγνώστες,

Τις ευχές μου για καλό και χαρούμενο Φλεβάρη!

Θα ξεκινήσω το σχόλιο αυτού του μηνά με ένα απόσπασμα από το «2049: Οδηγίες χρήσης για το μέλλον της ανθρωπότητας», των κύριων Δημήτρη Δημητριάδη και Γιάννη Σκορδά.

Προς το τέλος του, είναι αλήθεια, πολύ μεγάλό τους βιβλίο, γράφουν:

«Θεσμοί:

Η έννοια πόλης ή Πόλη κράτος ιδιαίτερα στην Αθήνα έδινε έμφαση στην κοινότητα που συνεργάζεται για το κοινό καλό και υπήρχε έντονα η ιδέα της συμμετοχικής διακυβέρνησης. Στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν Πολίτες που συμμετείχαν ενεργά στην διαδικασία λήψης αποφάσεων συμβάλλοντας στην ανάπτυξη και την κατεύθυνση της Πόλης τους. Αυτή η ιδέα μπορεί να μεταφερθεί στο μέλλον με την αξιοποίηση των αναδυομένων τεχνολογιών και των ψηφιακών πλατφορμών για να καταστεί δυνατή η ευρεία εμπλοκή και συμμέτοχη των Πολίτων στην διαμόρφωση του μέλλοντος των Πόλεων. Με την πρόοδο της τεχνολογίας οι φουτουριστικές Πόλεις μπορεί να υιοθετήσουν ψηφιακές πλατφόρμες που θα διευκολύνουν την άμεση συμμέτοχη, την ανατροφοδότηση και την συνεργασία μεταξύ των Πολίτων, των κυβερνητικών φορέων και των διαφόρων ενδιαφερομένων. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει διαδικτυακές πλατφόρμες για διαβουλεύσεις, crowdsourcing ιδεών * για την αστική ανάπτυξη και συμμετοχικές διαδικασίες κατάρτισης προϋπολογισμού. Με την υιοθέτηση μιας προσέγγισης εμπνευσμένης από την πόλη οι μελλοντικές Πόλεις μπορεί να αξιοποιήσουν την συλλογική νοημοσύνη και την δημιουργικότητα των κάτοικων τους για να συνδημιουργούν βιώσιμα, χωρίς αποκλεισμούς και ανθεκτικά αστικά περιβάλλοντα. Η έννοια αυτή ευθυγραμμίζετε με τις αρχές της Δημοκρατίας, της ενδυνάμωσης και της λήψης αποφάσεων, με γνώμονα την κοινότητα, ενισχύοντας της ιδιοκτησίας και της συμμέτοχης των πολίτων στην διαμόρφωση του μέλλοντος της Πόλης τους…»

*crowdsourcing ιδεών (συμμετοχική παραγωγή ιδεών) είναι η πρακτική της αναζήτησης λύσεων, καινοτομιών ή δημιουργικού περιεχομένου από μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων, συνήθως μέσω του διαδικτύου.

Από την «εκκλησία του Δήμου» στις ανοικτές Συνελεύσεις πολιτών

Πολύ διαδικτυακό μελάνι έχει χυθεί σχετικά με τις ανοικτές συνελεύσεις πολιτών.

Υπάρχουν οι ανοικτές συνελεύσεις πολιτών, οι οποίες είναι ανεξάρτητες, ακομμάτιστες, αχρωμάτιστες, ανοικτές σε όλους, στις οποίες μπορεί να συζητηθεί οποιοδήποτε θέμα αφορά τους πολίτες και αυτή η συζήτηση να οδηγήσει (χωρίς αυτό να επιβάλλεται) σε δράσεις ή απλά να αφορούν ενημέρωση. Ανοικτές συνελεύσεις πολιτών γίνονται σε πολλά κράτη (με πολύ θετικά, μετρήσιμα αποτελέσματα) και τα τελευταία χρόνια σε μερικούς δήμους/ κοινότητες/ γειτονιές στην Ελλάδα.

Και μπαίνουν σιγά σιγά στην καθημερινότητά μας και νέες έννοιες, τις οποίες εισάγει ο νομοθέτης, αφουγκραζόμενος την ανάγκη των πολιτών για άμεση συμμετοχή, όπως η «Συνέλευση κατοίκων κοινότητας», η διαβούλευση και το δημοψήφισμα.

Βάσει εγκύκλιου με αριθμό 94, 26-01-2024, έκδοσης του Υπουργείου Εσωτερικών και αφορά τη «Λειτουργία δημοτικών κοινοτήτων», διαβάζω, λοιπόν, στον αριθμό 10 της εγκύκλιου αυτής, που έχει τίτλο: «Συνέλευση κατοίκων δημοτικής κοινότητας, οι κάτοικοι και οι φορείς της δημοτικής κοινότητας, καλούνται με ευθύνη του προέδρου ή του συμβουλίου της, σε συνεργασία με τον αρμόδιο αντιδήμαρχο, τουλάχιστον μία φορά κατ' έτος σε συνέλευση…» όπως συμπληρώνει η εγκύκλιος «… προκειμένου να προτείνουν στα αρμόδια όργανα του δήμου τις δράσεις που πρέπει να αναλάβει ο δήμος, ανάλογα με το χαρακτήρα των αναγκών των κατοίκων της κοινότητας.»

Αν και η Ελλάδα δεν θεωρείται «μη δημοκρατική», συχνά βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ποιοτικούς δείκτες που αφορούν τη διαφθορά, την ελευθερία των ΜΜΕ και την αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης. Κι εδώ, ας σημειώσουμε ότι, η Ελλάδα κατατάσσεται, από όλα τα διεθνή ινστιτούτα, ως μία από τις λιγότερο δημοκρατικές χώρες της Ε.Ε..

Αυτή τη στιγμή το πολίτευμα μας είναι αναθετικό, με τις αποφάσεις να επιβάλλονται από πάνω προς τα κάτω. Μπορεί όμως μια κεντρική εξουσία να γνωρίζει τα προβλήματα, τις δυνατότητες και τα θέλω (της γειτονιάς, της κοινότητας, της πόλης), καλύτερα από τους ίδιους τους κατοίκους;

Το να έχουν λόγο, οι πολίτες στην καθημερινότητα τους, τρομάζει κάποιους κύκλους και μάλιστα πολύ. Οι επικριτές της προτάσσουν κυρίως την έλλειψη εμπιστοσύνης στην κρίση των πολιτών. Πως όμως επιχειρηματολογείς υπέρ της ψήφου των πολιτών σε εκλογές, αλλά ταυτόχρονα, δεν τους εμπιστεύεται σε θέμα που τους αφορούν άμεσα, όπως π.χ. για το αν ένας δρόμος πρέπει να γίνει πεζόδρομος, απόφαση που πήραν πριν από μερικά χρόνια οι πολίτες της Βιέννης.

Και ξέρετε κάτι, φυσικά και οι πολίτες μπορούν να κάνουν λάθος, όπως λάθη κάνουν πολλές φορές και οι διοικούντες. Η ουσία είναι ότι, οι πολίτες - συμμετέχοντας, κάνοντας λάθη, διορθώνοντας τα, αλλά και επιδρώντας θετικά, βλέποντας ότι ο καθένας μας μπορεί να κάνει τη διαφορά - εξελισσόμαστε και ωριμάζουμε ως κοινωνία. Μαθαίνουμε όμως κυρίως να αγαπάμε την πόλη μας και να νοιαζόμαστε.

Ένα άλλο επιχείρημα, το οποίο ευδοκιμεί στον τόπο μας, είναι το «δεν ξέρουμε ποιοι είναι αυτοί που οργανώνουν αυτές τις πρωτοβουλίες και ποια είναι τα συμφέροντα που υπηρετούν», επιχείρημα που έρχεται μαζί με πολλά αποσιωπητικά για να μπορεί ο καθένας να βάζει στη θέση του μπαμπούλα ότι τον φοβίζει πιο πολύ. Δεν θέλω χαλάσω κανενός τη φτιάξη, όμως, αυτοί οι οποίοι συμμετέχουν σε ανοικτές διαδικασίες είναι: ΕΜΕΙΣ (εγώ, εσύ, ο γείτονας σου, ο φούρναρης της γειτονίας, ο γιος της κολλητής σου, μαζί κι η κολλητή κ.ο.κ.). Γνωριζόμαστε, είμαστε συγκάτοικοι σε αυτή την πόλη κι αν κάποιος είναι βάλτος ή εξυπηρετητής θα γίνει γνωστό γρήγορα. Δεν καταλαβαίνω λοιπόν το επιχείρημα, εκτός και αν οι υποστηρικτές του κρίνουν εξ ιδίων τα αλλότρια.

Όταν ακόμα και ο νομοθέτης βλέπει την αναγκαιότητα και προχωρά σταδιακά στην εισαγωγή διαδικασιών συμμετοχής, δεν είναι μόνο οπισθοδρομικό αλλά και ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι κάποιοι ασκούν έντονη, αρνητική κριτική, όταν η συμμετοχή δεν είναι κάτω από την ομπρέλα ή δεν υπηρετεί τα συμφέροντα κάποιου (κόμματος, συλλόγου, ομοσπονδίας, παράταξης κ.λ.).

Ας μην ξεχνάμε ότι η διαδικασία δημοψηφισμάτων, από κάτω προς τα πάνω, έχει ως πρότυπο τη λειτουργία της άμεσης δημοκρατίας στην αρχαία Ελλάδα, όπως αυτή «εφευρέθηκε» στην εκκλησία του δήμου.

Είναι καιρός, λοιπόν, η Ελλάδα που δημιούργησε τη δημοκρατία να ξαναβρεί τις δημοκρατικές ρίζες της, τις οποίες έχουν ήδη βρει τόσες άλλες χώρες (π.χ. Ελβετία).

Κι αν έχετε κάτι καλύτερο να προτείνετε, θα σας πω να μην το κρατάτε για τον εαυτό σας!

Με εκτίμηση,

Σαρωνικιώτισσα

(κατά κόσμον Μαρία Καλογεροπούλου)